Ponad 15 mld zł na infrastrukturę dual use i schrony

Umowę umożliwiającą ustanowienie spółki „Chrobry” podpisali w piątek w MFiPR minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, prezes BGK Mirosław Czekaj oraz pierwsza wiceprezes BGK Marta Postuła. Polska – jako pierwsze i jak dotąd jedyne państwo członkowskie UE – przekierowała z KPO pieniądze na wzmocnienie bezpieczeństwa i obronności kraju oraz naszej gotowości na sytuacje kryzysowe. To oznacza, że około co dziesiąta złotówka z KPO pójdzie na Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności. Zrobiono to w ekspresowym tempie, od momentu wpisania FBiO do KPO w czerwcu 2025 r. do wejścia w życie ustawy powołującej fundusz w styczniu br. upłynęło sześć miesięcy.

– Podpisaliśmy umowę, w wyniku której w Banku Gospodarstwa Krajowego powstanie spółka Chrobry. To kropka postawiona nad dużym, całościowym projektem, jakim jest Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności. Polska jako pierwsza i jedyna w UE stworzyła taki Fundusz w ramach KPO, na ponad 22,5 mld zł. Z tego 11 mld zł dostaną samorządy. Będą to preferencyjne, częściowo umarzalne pożyczki z przeznaczeniem na: ochronę ludności, infrastrukturę podwójnego zastosowania (w tym budowę dróg), miejsca schronienia i bezpieczne ujęcia wody. Czyli na wszystko to, co chroni ludność w sytuacji zagrożenia militarnego oraz przed cyberatakami i wszelkiego rodzaju hybrydową agresją. Kolejne 11 mld zł trafi do polskich przedsiębiorców na wsparcie produkcji dual-use, unowocześnienie działalności w zakresie cybermodernizacji – powiedziała minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

– Model działania spółki specjalnego przeznaczenia Chrobry zakłada wykorzystanie dwóch instrumentów: pożyczkowego i kapitałowego. Większość środków 15,7 mld zł zostanie uruchomiona w formule instrumentu pożyczkowego, za którego wdrażanie i obsługę odpowiadać będzie bezpośrednio BGK. W dużej mierze będą to długoterminowe i bardzo nisko oprocentowane pożyczki. Pozostała część 6,7 mld zł zostanie wniesiona w ramach instrumentu kapitałowego, realizowanego bezpośrednio przez Chrobrego – powiedział prezes Banku Gospodarstwa Krajowego Mirosław Czekaj.

– Zdywersyfikowanie projektów pod względem branż, zgodnie z określonymi priorytetami inwestycyjnymi, wesprze nie tylko samorządy, ale także przedsiębiorstwa z sektorów m.in. obronnego, technologicznego, przemysłowego, transportowego czy energetycznego. Dla nich Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności będzie potężnym mechanizmem wsparcia, który zapewni polskim firmom konkurencyjność i możliwość wzrostu w perspektywicznych sektorach – wskazuje prof. zw. dr hab. Marta Postuła, pierwsza wiceprezes BGK.

W co zostaną zainwestowane pieniądze z FBiO

Pieniądze zostaną przeznaczone  na wzmocnienie odporności państwa i bezpieczeństwa kraju. Inwestycje obejmą cztery obszary:

• rozwój budowli ochronnych oraz infrastruktury ochrony ludności – ponad 9,65 mld zł na budowę schronów, miejsc schronienia, zabezpieczenie lokalnej infrastruktury krytycznej (ujęcia wody, oczyszczalnie ścieków), infrastrukturę telekomunikacyjną związaną z zarządzaniem kryzysowym;
• inwestycje w cyberbezpieczeństwo – ok. 2,46 mld zł na zwiększenie poziomu bezpieczeństwa i niezawodności infrastruktury cyfrowej gromadzącej dane i wspierającej zarządzanie naszym otoczeniem (bezpieczna komunikacja, instalacje wodno-kanalizacyjne, komunikacja publiczna, sieci energetyczne i paliwowe);
• budowa i modernizacja infrastruktury podwójnego zastosowania (dual-use) – ok. 6,26 mld zł na budowę, modernizację dróg, mostów i tuneli należących do samorządów oraz infrastruktury kolejowej – uzyskanie standardu wymaganego potrzebami mobilności wojskowej;
• modernizacja przedsiębiorstw – ok. 4 mld zł na zwiększenie mocy produkcyjnych w polskim sektorze zbrojeniowym i nowe miejsca pracy w regionach; wsparcie m.in. budowy i modernizacji infrastruktury produkcyjnej, zakup oprogramowania oraz usług IT; maszyn i urządzeń przydatnych w sytuacjach kryzysowych; maszyn i urządzeń niezbędnych do prowadzenia działalności w szczególności w badaniach przemysłowych i pracach rozwojowych.

22,5 mld zł z KPO na FBiO

W styczniu br. weszła w życie ustawa powołująca do życia Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności. Stanowi ona podstawę zawartej dzisiaj umowy między MFiPR i BGK. Zgodnie z zapisami ustawy zarządzana przez bank spółka specjalnego przeznaczenia (SPV - Special Purpose Vehicle) będzie realizować zadania funduszu.

FBiO będzie wdrażane jako pożyczki i instrumenty kapitałowe. Większość środków – 70 proc. (ok. 15,7 mld zł) – będzie uruchomiona w formule pożyczek, za których wdrażanie i obsługę odpowiadać będzie bezpośrednio BGK. W dużej mierze będą to długoterminowe i bardzo nisko oprocentowane pożyczki. Pozostała część, tj. 30 proc. (ok. 6,7 mld zł), będzie wykorzystywana na rzecz inwestycji kapitałowych realizowanych bezpośrednio przez spółkę „Chrobry”.

Zgodnie z harmonogramem w drugiej połowie roku mają ruszyć nabory na pożyczki udzielane przez BGK. Będą udzielane do grudnia 2030 r, a okres ich spłaty może sięgać nawet 20 lat.

Korzyści dla samorządów

Z nowego instrumentu w równym stopniu skorzystają jednostki samorządu terytorialnego i spółki komunalne, jak i przedsiębiorstwa z sektorów: obronnego, technologicznego, przemysłowego, transportowego i energetycznego.

Połowa środków FBiO trafi do samorządów, które będą mogły je wydać na budowę i modernizację schronów, cyberbezpieczeństwo oraz infrastrukturę drogową. Dofinansowanie obejmie zarówno obiekty ochronne zlokalizowane w istniejących budynkach, jak i w nowo powstających obiektach, które pozostają w gestii jednostek samorządu terytorialnego.

Pożyczki dla samorządów będą nieoprocentowane i rozłożone na wiele lat. Przewidziana jest też możliwość częściowego ich umorzenia.

Przedsiębiorstwa będą mogły korzystać z maksymalnie preferencyjnych warunków finansowania, zgodnych z przepisami dotyczącymi pomocy publicznej.